H ΑΠΟΜΥΘΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ «ΕΘΝΑΡΧΟΥ» ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Posted: Ιουνίου 22, 2012 by ΛΥΣΙΑΣ in Πολιτικά

Το Ελληνικό μοντέλο χαρακτηρίζεται από ένα εκ γενετής «προπατορικό αμάρτημα». Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, που η πολιτική ηγεσία αδυνατώντας να πραγματώσει το μείζον αίτημα της ελληνικής κοινωνίας για αναδιανομή του πλούτου και κοινωνική δικαιοσύνη με δομικές και διαρθρωτικές αλλαγές στο ίδιο το πολιτικό οικονομικό και κοινωνικό σύστημα, προσέφυγε στην πολιτική των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και της διεύρυνσης του δημοσίου χρέους.Δεύτερον, αναπτύχθηκε μια άμετρη φιλοδοξία της νέας μεταπολεμικής γενιάς για να αυξήσει το μερίδιο συμμετοχής  της στον παραγόμενο πλούτο μη διστάζοντας ακόμη και να μεταφέρει δημοσιονομικά βάρη, μέσω δανεισμού στις επερχόμενες γενιές οι οποίες θα κληθούν να αποπληρώσουν τον δανεισμό αυτό. Τρίτον, από τα κόμματα εναλλαγής στην εξουσία ακολουθήθηκε η πολιτική «της καμμένης Γης» σε μια προσπάθεια να υπονομεύσουν τις δυνατότητες επιτυχίας των διαδόχων τους στην κυβέρνηση.Τέταρτον, αναπτύχθηκε ένα δικομματικό σύστημα εναλλαγής στην εξουσία μονοκομματικών κυβερνήσεων.Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώθηκαν δύο κεντρικά πολιτικά κόμματα με διαφορετικές πολιτικές για τη σύνθεση των δημοσίων δαπανών. Αφενός αποκλειόταν η περίπτωση που το ένα κόμμα θα παρέμενε για πάντα στην εξουσία και θα είχε κίνητρο να εφαρμόσει πολιτική ισοσκελισμένων προϋπολογισμών προκειμένου να εξομαλύνει διαχρονικά τη φορολογική επιβάρυνση και να μη μεταφέρει το κόστος στις μελλοντικές γενιές. Αφετέρου, το εκάστοτε κόμμα στην εξουσία γνώριζε ότι δεν θα παρέμενε εκεί για πάντα και έτσι προσπαθούσε να προσαρμόσει τη δημοσιονομική του πολιτική με στόχο να υπονομεύσει τις δυνατότητες της αντιπολίτευσης να πραγματοποιήσει δαπάνες στην περίπτωση που αυτή θα κέρδιζε τις  επόμενες εκλογές. Κατέληγε, λοιπόν, στην πολιτική διεύρυνσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και χρηματοδότησης των δημοσίων δαπανών με δανεισμό και όχι με υγιή πλεονάσματα που να προκύπτουν από μία βέλτιστη διαχρονική σχέση εσόδων – δαπανών.Στη δεκαετία του 1970 η οικονομική φιλοσοφία στην Ελλάδα περιείχε ακόμα σαν κεντρική στόχευση τους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Το περίεργο ήταν ότι τούτο ήταν αντίθετο με ότι συνέβαινε στις άλλες χώρες της Δύσης όπου το μοντέλο ήταν κεϋνσιανό με ισχυρή την κρατική παρέμβαση. Το κεϋνσιανό μοντέλο η Ελλάδα άρχισε να το υιοθετεί στις  αρχές του 1980, όταν οι άλλοι στη Δύση είχαν αρχίσει να το εγκαταλείπουν. Ακολουθούν οι εκλογές του 1981, όταν η Νέα Δημοκρατία, με πρόεδρο τον Γεώργιο Ράλλη, χάνει. Κερδίζει πρώτη φορά το ΠΑΣΟΚ, του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο ερχομός των σοσιαλιστών φέρνει αλλαγές στην οικονομική και όχι μόνο πολιτική. Η χρονιά (1981) κλείνει με έλλειμμα 9,1%. Η απότομη άνοδος οφείλεται σε μεγάλο  βαθμό στις δαπάνες των εκλογών. Αλλά ήταν να μη γίνει η αρχή. Ένα χρόνο αργότερα  το έλλειμμα, ναι μεν υποχωρεί αλλά παραμένει υψηλό ήτοι 6,8% του ΑΕΠ. Τα επόμενα χρόνια αυξάνεται σε 7,6% το 1983 σε 8,4% το 1984 και σε 11,7% το 1985.Το «νεαρό» στην κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ εγκαινίασε σε ευρεία έκταση την αλλαγή πολιτικής: Κρατικοί πόροι (προερχόμενοι από δανεισμό) διοχετεύθηκαν στην κατανάλωση και στην ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης .Πίστεψαν οι ασκούντες την οικονομική πολιτική ότι έτσι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ισχυρή παραγωγική βάση.Τα αποτελέσματα ήταν αντίθετα απότα αναμενόμενα. Οι Έλληνες καταναλωτές δεν επέλεξαν εγχώρια προϊόντα αλλά εισαγόμενα, με αποτέλεσμα τις γνωστές δύο υποτιμήσεις της δραχμής, το 1983 και το 1985.

Η πολιτική αυτή απέτυχε παταγωδώς. Βεβαίως υπήρξαν επιτυχίες σε κοινωνικό επίπεδο, αφού εξασφαλίστηκαν τα κατώτερα εισοδήματα και προωθήθηκε μία πολιτική κοινωνικής πρόνοιας . Ωστόσο, τα κέρδη αυτά για τους Έλληνες πολίτες σχεδόν εξανεμίστηκαν από τις αρνητικές οικονομικές εξελίξεις. Έτσι, στα μέσα του 1985 ο πληθωρισμός  αυξήθηκε σημαντικά όπως επίσης με τα δημοσιονομικά ελλείμματα και άρχισε να διαφαίνεται μία σημαντική  αύξηση του δημόσιου χρέους λόγω των υψηλών ετήσιων δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

Η κατάσταση αυτή είχε ως χρόνια αργότερα το 1985 είχε κιόλας υπερδιπλασιαστεί και είχε φθάσει το 51,6% του ΑΕΠ. Tο 1990 είχε φθάσει στο 90,1% του ΑΕΠ και η πορεία του ήταν ανοδική καθώς σταδιακά η χώρα εισέρχονταν σε μια νέα περίοδο. Εκείνης της ανακάλυψης των «γκρίζων» πτυχών του ευρύτερου δημόσιου τομέα, που ήταν παντού φορτωμένος με χρέη,τα οποία όμως δεν φαίνονταν.

Την περίοδο εκείνη η χώρα θα βυθιστεί  σε ένα οικονομικό τέλμα και θα έρθει μπροστά σε τεράστια αδιέξοδα. Ιδρύονται αμέτρητοι δημόσιοι οργανισμοί, οι οποίοι δεν λειτουργούν με βάση τα έσοδα-έξοδα αλλά όταν «μπαίνουν μέσα» βαφτίζονται ως «προβληματικοί οργανισμοί» και συνεχίζουν κανονικά τη λειτουργία τους, τιμαριθμοποιείται η μισθολογική κλίμακα, γίνονται μεγάλες  δημόσιες καταναλωτικές δαπάνες υπό τη μορφή μαζικών προσλήψεων στο δημόσιο, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον δημόσιο τομέα, κοινωνικών παροχών, συντάξεων κτλ. Οι μεγάλες οικονομικές κρίσεις τελειώνουν το 1982 αλλά στην Ελλάδα ο πληθωρισμός μόλις τότε αρχίζει να ανεβαίνει ανεξέλεγκτα φτάνοντας στα επίπεδα του 20%+, το δημόσιο χρέος εκτοξεύεται μέχρι στο 1989-1990 στο 100%+ του ΑΕΠ ενώ οι κρατικές δαπάνες δεν έχουν κανένα αναπτυξιακό όραμα και τα ελλείμματα φτάνουν επίσης το 20%. Το 1985 ο Κώστας Σημίτης ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, όπου παρέμεινε μέχρι τον Νοέμβριο του 1987 εφαρμόζοντας το πρώτο πρόγραμμα σταθεροποίησης με αποτέλεσμα τον περιορισμό του ελλείμματος σε μονοψήφιο ποσοστό 9,5% το 1986 και 9,2% το 1987. Λίγο μετά τις εκλογές του 1985 ο τότε Διοικητής  της Τραπέζης της Ελλάδος, κ. Χαλκιάς είχε τηλεφωνήσει στον Ανδρέα Παπανδρέου για να του ανακοινώσει ότι η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει.

Εκείνη τη στιγμή η Ελλάδα είχε πληθωρισμό 25% και εκρηκτικό πρόβλημα με τα επιτόκια και τα ελλείμματα. Έτσι, μετά τις εκλογές του 1985 ο Παπανδρέου τοποθετεί τον Σημίτη υπεύθυνο της οικονομικής σταθεροποίησης.  Ο Σημίτης  σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα πετυχαίνει πολύ εντυπωσιακά οικονομικά αποτελέσματα αλλά σύντομα αντικαθίσταται  τον Τσοβόλα και η χώρα οδηγείται και πάλι στα προβλήματα.

Η χώρα μετά το 1987 εισήλθε σε περιπέτειες με αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις. Ο Κ. Σημίτης παραιτήθηκε τον Νοέμβριο του 1987 όταν διαφώνησε με τη χαλάρωση των μέτρων. Το έλλειμμα ξαναρχίζει να ανεβαίνει σε 11,5% το 1988 και εκτινάσσεται σε διψήφια νούμερα: 14,4% το 1989 και 16,1% το 1990. Η χρονιά (1990) κλείνει με τεράστιο έλλειμμα 16,1%. Από τα περίπου 680 δις δρχ. χρέους το 1980 έφτασε το 1990 στα περίπου 11 τρις δρχ. Δηλαδή αν αφαιρεθεί ο πληθωρισμός η ανάπτυξη, το ΑΕΠ κτλ το χρέος από το 1990 μέχρι σήμερα υπερ10πλασιάστηκε σε απόλυτους αριθμούς. Η αναφορά είναι ενδεικτική καθώς το χρέος πάντοτε πρέπει να μετριέται σε σχέση με το ΑΕΠ (έτσι το μετράει και η συνθήκη του Μάαστριχ). Οπότε από το 1980 έως σήμερα το χρέος αυξήθηκε κατά 200 φορές φτάνοντας σήμερα τα περίπου 350 δις ευρώ.

Ενδεικτικά την δεκαετία του 1980 η παραγωγικότητα της εργασίας κατέρρευσε, οι επιχειρήσεις αντιμετώπιζαν εντελώς ασταθές οικονομικό περιβάλλον, ενώ είχαν επιπλέον να αντιμετωπίσουν πανίσχυρα συνδικάτα, αντιπαραγωγική εργασιακή κουλτούρα, μεγάλες αυξήσεις μισθών και περιορισμούς στις αυξήσεις των τιμών των προϊόντων τους. Η δεκαετία του 1980 αποδιάρθρωσε όλη την εγχώρια παραγωγή η οποία πλέον στήριξε την επιβίωσή της στο ρουσφέτι, την διαπλοκή και τις ελάχιστες ή μηδενικές επενδύσεις .Η δεκαετία του 1980 αποτέλεσε πρακτικά μια επιχειρηματική κόλαση. Εξαιτίας αυτής της περιόδου η Ελλάδα απέκτησε το παρατσούκλι «η τελευταία σοβιετικού τύπου οικονομία». Παρόλο που κάποιες χρονιές το ΑΕΠ μειώθηκε και η ανεργία αυξήθηκε από το 2,4% το 1980 στο 6,4% το 1990, η δεκαετία του 1980 μείωσε τις εισοδηματικές διαφορές, το δε εξωτερικό  χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκε παρόλο που το συνολικό δημόσιο χρέος εκτοξεύτηκε.

ΥΓ:ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙΤΕ ΝΑ ΠΙΣΤΕΥΕΤΕ ΠΩΣ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΕΙΝΑΙ «ΕΘΝΑΡΧΗΣ»;

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s